Hiszpania

Przegląd

Czarno-białe zdjęcie instalacji przemysłowych kopalń Riotinto w Huelvie, 1892 — Riotinto w Huelvie w 1892 roku: instalacje przemysłowe jednego z historycznych okręgów górniczych Hiszpanii

Hiszpania jest państwem członkowskim UE o jednej z najdłuższych tradycji górniczych w Europie, sięgającej fenickiej i rzymskiej eksploatacji srebra, miedzi, ołowiu, złota, cyny i rtęci. Po długim upadku górnictwa metali pod koniec XX wieku kraj ponownie przyciąga zainteresowanie poszukiwawcze, napędzane europejskim popytem na miedź, wolfram, lit i inne surowce krytyczne. Redstone Exploration Services niedawno otworzył biuro w Hiszpanii, aby wspierać klientów działających na Półwyspie Iberyjskim.

Geologia

Odsłonięcie law poduszkowych z młotkiem geologicznym dla skali, Hiszpania — Law poduszkowe koło Fregenal de la Sierra: skały wulkaniczne tego typu zawierają iberyjskie złoża VMS

W geologii Hiszpanii dominuje waryscyjski Masyw Iberyjski w zachodniej i środkowej części półwyspu, otoczony przez alpejskie kordiliery Pirenejów i Betyckie oraz kenozoiczne baseny Ebro, Duero i Gwadalkiwiru. Najbardziej zasobną jednostką metalogeniczną jest Strefa Południowoportugalska, w której znajduje się Iberyjski Pas Pirytowy (IPB), jedna z największych na świecie koncentracji złóż wulkanogenicznych typu masywnych siarczków (VMS). Pas ten rozciąga się przez południowo-zachodnią Hiszpanię (prowincje Huelva i Sewilla) do południowej Portugalii i występuje w skałach wulkaniczno-osadowych wieku od późnego dewonu do wczesnego karbonu. Do głównych hiszpańskich złóż IPB należą Riotinto, Tharsis, Sotiel-Migollas, Aznalcóllar-Los Frailes i Las Cruces. Cobre Las Cruces to bogate w miedź złoże wzbogacone supergenicznie, położone pod pokrywą trzeciorzędową w pobliżu Sewilli, w eksploatacji od 2009 roku i prowadzone przez First Quantum Minerals. Produkcję prowadzą także Aguas Teñidas i Magdalena (Sandfire-Matsa) oraz kopalnia Riotinto (Atalaya Mining). Należy zaznaczyć, że Neves-Corvo i Aljustrel, a także kopalnia wolframu Panasqueira leżą po portugalskiej stronie granicy lub gdzie indziej w Portugalii, a nie w Hiszpanii.

Okręgi górnicze

Czarno-białe zdjęcie pryzm prażalniczych rudy i robotników w kopalniach Riotinto w Huelvie, 1892 — Riotinto w 1892 roku: pryzmy prażalnicze rudy z epoki, która ukształtowała Iberyjski Pas Pirytowy

Inne rejony to Almadén w prowincji Ciudad Real, historycznie największy na świecie producent rtęci, gdzie wydobycie zakończono w 2003 roku; rejon batolitu Los Pedroches w Kordobie z żyłami Pb-Zn-Cu-Ag oraz sąsiedni rejon ołowiowy Linares-La Carolina; waryscyjskie granity i pegmatyty cynowo-wolframowe oraz litonośne w Galicji, Estremadurze (np. projekt litu San José) i Salamance; a także skarny i żyły złotowo-miedziowe w Asturii i Galicji. Las Herrerías (Huelva) to historyczny rejon górniczy Cu-Pb-Zn-Ag na obrzeżu IPB. Status operacyjny i własność poszczególnych projektów zmieniają się często i należy je sprawdzić przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji.

Ramy prawne

Ramy prawne górnictwa opierają się na Ley 22/1973 de Minas z 21 lipca 1973 r. oraz Ogólnym Rozporządzeniu o Reżimie Górniczym (Real Decreto 2857/1978), zmienianych późniejszymi ustawami i przepisami ochrony środowiska, w tym Real Decreto 975/2009 o gospodarce odpadami wydobywczymi. Zasoby mineralne należą do domeny publicznej, a prawa udzielane są kolejno jako pozwolenia na poszukiwania, pozwolenia na badania i koncesje eksploatacyjne. Państwo ustala ustawodawstwo podstawowe, natomiast wspólnoty autonomiczne (na przykład Andaluzja, Galicja, Estremadura i Kastylia i León) rozpatrują i udzielają większości praw górniczych oraz zezwoleń środowiskowych na swoim terytorium. Rząd centralny zachowuje kompetencje wyłącznie w odniesieniu do praw rozciągających się na kilka regionów. Ministerstwo Transformacji Ekologicznej przygotowuje nowe Prawo górnicze, które ma zastąpić tekst z 1973 roku.

Aktywność poszukiwawcza

Kopalnia odkrywkowa pod miastem Gallarta z górą w tle, Kraj Basków — Gallarta w Kraju Basków: odkrywkowa kopalnia żelaza przy miasteczku

Aktywność poszukiwawcza rośnie od 2020 roku, częściowo w reakcji na unijny akt w sprawie surowców krytycznych (rozporządzenie (UE) 2024/1252). Akt ten ustanawia na 2030 rok wartości docelowe: 10% rocznego zużycia w UE z wydobycia, 40% z przetwarzania i 25% z recyklingu surowców strategicznych, przy czym nie więcej niż 65% któregokolwiek z nich może pochodzić z jednego państwa trzeciego, oraz obiecuje przyspieszone procedury zezwoleń dla wyznaczonych projektów strategicznych. Kilka hiszpańskich projektów (litu, miedzi, wolframu) znalazło się według doniesień wśród wybranych w 2025 roku. Główne przeszkody to nadal długie procedury uzyskiwania zezwoleń, lokalny sprzeciw i spory sądowe dotyczące ochrony środowiska.

Instytucje

Główne instytucje to Ministerio para la Transición Ecológica y el Reto Demográfico (MITECO) oraz w jego ramach Dirección General de Política Energética y Minas, odpowiedzialna za politykę górniczą, bezpieczeństwo i system zezwoleń na szczeblu państwa; Instituto Geológico y Minero de España (IGME-CSIC), krajowa służba geologiczna, która prowadzi bazy danych geonaukowych i inwentarz zasobów mineralnych; oraz departamenty górnicze wspólnot autonomicznych. Jeśli chcą Państwo dowiedzieć się więcej o hiszpańskim prawie górniczym, możliwościach poszukiwawczych i lokalnych partnerach, prosimy o kontakt.

Zdjęcia: Wikimedia Commons (domena publiczna: Riotinto 1892, Gallarta, law poduszkowe; CC0: Aragonia). Wikimedia Commons