Maroko

Przegląd

Miasto z czerwonych glinianych budynków z minaretem u podnóża suchych gór — Maroko: miasto u stóp suchych gór

Zalesiona dolina górska we mgle — Maroko: zalesiona dolina górska

Maroko jest stabilnym i relatywnie dobrze rozwiniętym krajem Afryki Północnej, który dysponuje znacznym bogactwem zasobów mineralnych i oferuje zagranicznym firmom poszukiwawczym duże możliwości. Przemysł wydobywczy jest największym sektorem generującym wpływy dewizowe w Maroku (>35% handlu zagranicznego, >5% PKB) i zdominowany jest przez górnictwo fosforytów, ale znaczenie mają także wydobycie kobaltu, niklu, złota, srebra, miedzi, ołowiu, cynku, antymonu, manganu, rud żelaza, fluorytu, barytu, talku, iłów, antracytu, soli oraz ropy naftowej. W 2011 roku Maroko wyprodukowało 14% światowej produkcji fosforytów (co dawało mu 3. miejsce wśród producentów na świecie), 8% światowej produkcji barytu, 3% światowej produkcji kobaltu i 1% światowej produkcji fluorytu (źródło: USGS). Do zalet prowadzenia działalności w Maroku dla zagranicznej firmy należą długa tradycja górnicza kraju, dobrze rozwinięta infrastruktura, niskie ryzyko państwowe, niska stawka podatku górniczego wynosząca 17,5% oraz opłata eksploatacyjna (royalty) w wysokości 3%. Rząd zezwala na udział zagranicznych firm w przemyśle wydobywczym, własność zagraniczną obiektów górniczych i repatriację zysków. Kraj ma również stabilny system polityczny i finansowy (źródło: Pham Mining, 2011). W Maroku działa obecnie ok. 90 firm górniczych, z których większość to firmy lokalne.

Mapa fizyczna północnego i środkowego Maroka z miastami i krajami sąsiednimi — **Rys. 1 – Mapa ogólna północnego i środkowego Maroka**

Instytucje i prawo

Zielona dolina z górską wioską wśród drzew — Maroko: zielona dolina z górską wioską

Organem rządowym odpowiedzialnym za nadzór nad przemysłem wydobywczym w Maroku, w tym za wszystkie zezwolenia poszukiwawcze i kwestie regulacyjne, jest Ministère de la Transition Énergétique et du Développement Durable [Ministerstwo Transformacji Energetycznej i Zrównoważonego Rozwoju; dawniej Ministerstwo Energii, Górnictwa, Wody i Środowiska], wraz z jego oddziałami regionalnymi. Z kolei Office National des Hydrocarbures et des Mines [ONHYM – Krajowy Urząd Węglowodorów i Górnictwa], utworzony w 2005 roku w wyniku połączenia BRPM [Bureau de Recherches et de Participations Minières], jest główną instytucją odpowiedzialną za poszukiwania i promocję krajowych zasobów mineralnych. Jedynym wyjątkiem są fosforyty, które stanowią 75% szacowanych światowych zasobów fosforytów i których wydobyciem oraz wzbogacaniem zarządza należące do państwa l’Office Chérifien des Phosphates (OCP). Wszystkie kopaliny są własnością rządu, który wydaje zezwolenia i koncesje na poszukiwanie i wydobywanie zasobów mineralnych. Ustawodawstwo górnicze opierało się na projekcie kodeksu górniczego 1–73–412 z 13 sierpnia 1973 r. (który zastąpił przepisy górnicze z 1951 r.), a obecnie podlega nowemu Kodeksowi Górniczemu, ustawie nr 33-13 z sierpnia 2015 r. (obowiązującej od 2016 r.), egzekwowanemu poprzez rozporządzenia wykonawcze i Dyrekcję Górnictwa.

Firmy górnicze i poszukiwawcze

Duża kopalnia odkrywkowa ze spiralnymi drogami wywozowymi — Maroko: kopalnia odkrywkowa ze spiralnymi drogami transportowymi

Znaczna część marokańskiego górnictwa metali znajduje się w rękach Grupy ONA (Omnium Nord Africain), największego prywatnego operatora górniczego w kraju, za pośrednictwem jej holdingu górniczego MANAGEM. Główne spółki zależne tego holdingu to: CTT, czyli Compagnie de Tifnout Tighanimine (rejon wydobycia kobaltu Bou Azzer), CMG, czyli Compagnie Minière des Guemassa (kopalnie Zn-Pb-Cu typu VMS Hajar i Draa Sfar), SMI, czyli Société Métallurgique d’Imiter (kopalnia srebra Imiter światowej klasy, kopalnia srebra Igoudrane), SOMIFER, czyli Société Minière du Bou Gaffer (kopalnia miedzi Bleida), AGM, czyli Akka Gold Mining (kopalnia złota Iourirn) oraz SAMINE, czyli Société Anonyme d’Entreprises Minières (kopalnia fluorytu El Hammam). Inną dużą prywatną grupą górniczą jest CRAM, czyli Compagnie Royale Asturienne des Mines, która w większości jest właścicielem Compagnie Minière de Touissit (CMT), eksploatującej pozostałe złoża Zn-Pb typu MVT na północnym wschodzie kraju.

Różowy budynek w stylu kasby z turkusowymi okiennicami pod skałą — Maroko: budynek w stylu kasby pod skalną ścianą

Wśród zagranicznych firm poszukiwawczych do najaktywniejszych należą: notowana na ASX Kasbah Resources Ltd., skoncentrowana na zagospodarowaniu złoża cyny Achmmach i sąsiednich obszarów perspektywicznych dla cyny (w regionie El Hajeb w środkowym masywie hercyńskim); notowana na TSX Maya Gold and Silver Inc. z projektami Amizmiz (Au), Azegour (Cu-W-Mo), Zgounder (Ag) i Boumadine (polimetaliczny); oraz notowana na TSX Metalex Ventures Ltd. z projektami poszukiwań diamentów w południowej części kraju. Obecnie uznane zagraniczne firmy przeprowadzają także wiele przeglądów w ramach due diligence.

Niebieska stalowa wieża szybowa z silosami i dwoma idącymi pracownikami Stara drewniana konstrukcja wyciągowa kopalni z pracownikiem stojącym przed nią

Geologia

Mapa głównych jednostek fizjograficznych Maroka — **Rys. 2 – Główne domeny fizjograficzne Maroka** (zmodyfikowano wg ONHYM).

Samotne kolczaste drzewo na czerwonawym skalistym zboczu — Maroko: samotne cierniste drzewo na czerwonawym zboczu

Geologia Maroka obejmuje pięć głównych domen (patrz Rys. 2):

terran Rifu – pas fałdowo-nasuwczy złożony ze skał różnych typów i wieku, w tym ofiolitów, w którym deformacja serii mezo-kenozoicznych maleje ku południowi. Jest to jedyna domena należąca do alpejskiego systemu Afryki Północnej, podczas gdy wszystkie pozostałe związane są z Afryką Zachodnią. Występują w nim przejawy cynku, antymonu, iłów smektytowych i metali strategicznych.
domena mesetyjska (Meseta Centralna i Oraneńska), charakteryzująca się na ogół niską do umiarkowanej rzeźbą terenu. Zdeformowane skały paleozoiczne, w tym granitoidy i skały metamorficzne, są tu niezgodnie przykryte platformową pokrywą łagodnie sfałdowanych utworów mezo-kenozoicznych. Meseta Centralna jest miejscem występowania marokańskich złóż fosforytów światowej klasy.
pasywny margines atlantycki (Równina Przybrzeżna), zbudowany z grubych osadów mezozoicznych lokalnie zdeformowanych przez tektonikę solną i grawitacyjne łuskowanie, z ważnymi pokrywami osadów turbidytowych w kierunku basenu. Przykrywają je łagodnie zapadające mioceńskie do współczesnych osady morskie i lokalnie lądowe.
pas atlasowy (Wysoki i Średni Atlas), odpowiadający inwersji rowu atlasowego, który został wypełniony grubymi osadami mezozoicznymi. Są to głównie skały metamorficzne paleozoiku, węglany mezozoiku oraz podrzędne alkaliczne intruzje mezozoiczne, które zostały zdeformowane przez późnomezozoiczne fałdowanie. W tej domenie występuje wiele przejawów barytu, miedzi, żelaza, ołowiu, cynku i manganu.
Antyatlas i terran saharyjski, zbudowany z archaicznego i proterozoicznego podłoża magmowego i osadowego, przykrytego łagodnie zdeformowanymi paleozoicznymi skałami osadowymi, który został przytwierdzony do kratonu północno-zachodniej Afryki podczas orogenezy hercyńskiej. Ta bogata w kopaliny domena zawiera liczne przejawy złota, srebra, miedzi, kobaltu i niklu, cyny, wolframu, tytanu i manganu.

Metalogeneza i mapa geologiczna

Uproszczona mapa metalogeniczna Maroka (zmodyfikowana wg ONHYM) przedstawiona jest poniżej, a po niej zarys geologii północnego i środkowego Maroka. Jeśli chcą Państwo dowiedzieć się więcej o prawie surowcowym kraju, górnictwie i możliwościach poszukiwawczych, prosimy o kontakt.

Szczegółowa barwna mapa geologiczna północnego i środkowego Maroka — **Rys. 4a – Zarys skomplikowanej geologii północnego i środkowego Maroka** (źródło: ONHYM).

Legenda mapy geologicznej Maroka: domena Rifu, płaszczowiny fliszowe i Mauretanidy — **Rys. 4b – Zarys skomplikowanej geologii północnego i środkowego Maroka – legenda** (źródło: ONHYM).

Legenda ogólna mapy geologicznej Maroka: jednostki od czwartorzędu po paleozoik — **Rys. 4c – Zarys skomplikowanej geologii północnego i środkowego Maroka – legenda** (źródło: ONHYM).